هيئت وزيران در جلسه 22/ 4/ 1401 به پيشنهاد مشترك وزارت نفت و معاونت علمي و فناوري رييس جمهور و به منظور تحقق توليد، دانش بنيان و اشتغال آفرين و به استناد قانـون حمايت از شركت ها و مؤسسات دانش بنيان و تجاري سازي نوآوري ها و اختراعات ـ مصوب ۱۳۸۹ـ و اصل يكصد و سي و هشتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، آيين نامه توليد، دانش بنيان و اشتغال زايي در صنعت نفت را به شرح زير تصويب كرد:
آيين نامه توليد، دانش بنيان و اشتغال زايي در صنعت نفت
مصوب 1401,04,22
ماده ۱ـ در اين آيين نامه اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط بكار مي روند:
۱ـ شركت دانش بنيان: شركت يا مؤسسه خصوصي و يا تعاوني كه به منظور هم افزايي علم و ثروت، توسعه اقتصاد دانش محور، تحقق اهداف علمي و اقتصادي (شامل گسترش و كاربرد اختراع و نوآوري) و تجاري سازي نتايج تحقيق و توسعه (شامل طراحي و توليد كالا و خدمات) در حوزه فناوري هاي برتر و با ارزش افزوده فراوان تشكيل شده و به تأييد معاونت علمي و فناوري رييس جمهور رسيده باشند.
۲ـ فهرست بلند سازندگان و تأمين كنندگان (وندورليست ـ AVL ): فهرستي از سازندگان معتبر پذيرفته شده بر اساس معيارها، سياست ها و راهبردهاي وزارت نفت براي تأمين كالا و يا خدمات خاص مد نظر صنعت نفت .
۳ـ هسته فناور: مراكز تحقيق و توسعه و شتاب دهنده هاي نوآوري داراي مجوز از مراجع ذي صلاح و همچنين تيم هاي فناور و صاحب ايده مستقر در پژوهشكده ها، پارك هاي علم و فناوري، مراكز نوآوري و مراكز رشد دانشگاهي كه مبتني بر نوآوري حاصل از پژوهش و طراحي، نوآوري در مدل كسب و كار و يا ارائه خدمات نوين تخصصي به منظور تجاري سازي نتايج تحقيقات، فعاليت مي كنند.
۴ـ زيست بوم نوآوري و فناوري: مجموعه اي از شركت ها (اعم از بزرگ و كوچك)، پارك هاي علم و فناوري، مراكز رشد، شتاب دهنده ها، مراكز نوآوري، صندوق هاي تأمين سرمايه و كليه نهادهاي ذينفع در بخش هاي دولتي و خصوصي كه در راستاي توسعه مشترك فناوري و نوآوري با يكديگر تعامل داشته و منابع و قابليت هاي خود را به اشتراك گذاشته و تعامل هم افزا دارند.
۵ ـ شركت هاي زايشي: شركت هايي كه به واسطه واگذاري بخشي از يك شركت بزرگ يا دانشگاه، به منظور حضور مؤثرتر در بازار رقابت و تمركز بيشتر بر انجام فعاليت هاي نوآورانه و دانشي، به صورت يك نهاد مستقل راه اندازي مي شوند .
۶ ـ زنجيره ارزش صنعت نفت: مجموعه عملياتي كه در حوزه هاي مختلف بالادست، ميان دست و پايين دست صنعت نفت و گاز، پالايش و پتروشيمي به صورت زنجيرگونه انجام مي گيرد تا به توليد محصولات، خلق ارزش و توليد ثروت از دانش منجر شود .
۷ـ رويداد فناورانه: رويدادي كه با هدف ارائه نيازهاي فناورانه، شناسايي راهكارهاي مربوط و توسعه همكاري هاي فناورانه و تجاري بين سازمان ها، نهادها، شركت هاي دانش بنيان و نوآفرين ( استارت آپ ) فعال در صنعت نفت و گاز برگزار مي شود.
۸ ـ وزارت: وزارت نفت.
۹ـ معاونت: معاونت علمي و فناوري رييس جمهور.
ماده ۲ـ وزارت موظف است با همكاري وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و معاونت نسبت به توسعه و تقويت زيست بوم نوآوري و فناوري اقدام نمايد. دستورالعمل مرتبط با اين ماده با تأكيد بر استفاده از خدمات شركت هاي دانش بنيان به صورت زنجيره اي و ساير ظرفيت هاي موجود و استفاده از محصولات شركت ها و موسسات دانش بنيان و واحدهاي فناور مستقر در مراكز رشد و پارك هاي علم و فناوري به صورت زنجيره اي ظرف دو ماه تدوين و توسط وزير نفت ابلاغ مي شود.
ماده 3ـ معاونت موظف است ظرف سه ماه با همكاري وزارت بر اساس سند تلفيقي راهبرد (استراتژي) فناوري كه توسط وزارت و معاونت تهيه و ابلاغ مي شود، از طريق برگزاري رويدادهاي فناورانه نسبت به اعلام تقاضاهاي فناورانه و نيازهاي وارداتي صنعت نفت و ثبت آنها در سامانه هاي به هم رساني نياز و توانمندي (عرضه و تقاضا) و نظام ايده ها و نيازها (نان) اقدام نمايد.
ماده ۴ـ وزارت موظف است با رعايت قوانين و مقررات ذي ربط ظرف چهار ماه نسبت به بازنگري در ساختارها، فرآيندها و وظايف خود مرتبط با پژوهش و فناوري با استقرار نظام نوآوري باز و دانش بنيان با مشاركت مراكز علمي و فناوري اقدام نمايد.
ماده ۵ ـ وزارت با همكاري معاونت موظف است ظرف دو ماه دستورالعمل بازنگري نظام ارزيابي پيمانكاران (نظير شركت هاي اكتشاف و توليد)، سازندگان و تأمين كنندگان را به نحوي كه دانش بنيان شدن آنها را تسهيل نمايد، با تاكيد بر خودكفايي در توليد مواد، تجهيزات و خدمات مورد نياز صنعت نفت، تسهيل ورود شركت هاي دانش بنيان توليدكننده تجهيزات، مواد و خدمات به فهرست بلند سازندگان و تأمين كنندگان (وندورليست) داخلي و خارجي را تدوين و ابلاغ نمايد.
ماده ۶ ـ وزارت موظف است با همكاري معاونت از طريق فراخوان پارك علم و فناوري نفت و گاز نسبت به شناسايي راه كارهاي زود بازده كاهش شدت انرژي توسط دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي، مراكز رشد و فناوري و شركت هاي دانش بنيان اقدام و طرح هاي مرتبط با آن را براي استفاده از ساز و كارهاي موضوع ماده (۱۲) قانون رفع موانع توليد رقابت پذير و ارتقاي نظام مالي كشور ـ مصوب ۱۳۹۴ـ جهت تصويب به شوراي اقتصاد ارايه نمايد. شوراي اقتصاد موظف است با اولويت نسبت به بررسي طرح هاي مزبور اقدام نمايد.
ماده ۷ـ بانك ها مجازند به منظور حمايت از شركت هاي دانش بنيان و ساير شركت هاي مجري طرح هاي بهينه سازي مصرف انرژي با عقد قرارداد سه جانبه في مابين اين شركت ها، بانك و شركت تابع وزارت، ضمن پذيرش اين قرارداد به عنوان تضمين پرداخت تسهيلات، نسبت به تامين منابع مالي مورد نياز براي اجراي طرح (پروژه )هاي بهينه سازي مصرف انرژي اقدام نمايند به نحوي كه بازپرداخت تسهيلات مستقيماً از محل سوخت صرفه جويي شده در چهارچوب ماده (۱۲) قانون رفع موانع توليد رقابت پذير و ارتقاي نظام مالي كشور صورت پذيرد. بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران موظف به حمايت از طريق شوراي پول و اعتبار مي باشد.
ماده ۸ ـ وزارت موظف است با همكاري معاونت علمي، به منظور حمايت از كسب و كارهاي دانش بنيان، با رعايت حقوق مصرف كننده، نسبت به پيشنهاد بازنگري آيين نامه ايجاد بازار بهينه سازي انرژي و محيط زيست، به شوراي عالي انرژي كشور با هدف صرفه جويي در مصرف انرژي و فراهم نمودن امكان بهره مندي از انرژي صرفه جويي شده اقدام نمايد.
ماده ۹ـ معاونت موظف است با همكاري وزارتخانه هاي نفت، نيرو، صنعت، معدن و تجارت و راه و شهرسازي طرح نمونه (پايلوت) بازار بهينه سازي انرژي و محيط زيست را در بخش هاي مختلف مصرف كننده (نيروگاه، ساختمان، صنعت و كشاورزي) در سه شهر منتخب كشور، برنامه ريزي و اجرا نمايد. دستورالعمل اجرايي اين ماده ظرف دو ماه توسط معاونت و با همكاري وزارتخانه هاي مذكور تهيه و ابلاغ مي شود.
ماده ۱۰ـ وزارت موظف است با همكاري معاونت و با مشاركت صندوق پژوهش و فناوري غيردولتي صنعت نفت به منظور حمايت از شركت هاي دانش بنيان نسبت به ضمانت تسهيلات دريافتي اين شركت ها با اولويت اجراي طرح هاي بهينه سازي مصرف ذيل بازار بهينه سازي انرژي و محيط زيست، ساخت تجهيزات و لوازم موثر در كاهش مصرف انرژي، تحول رقومي (ديجيتال) در صنعت نفت، افزايش ضريب بازيافت از طريق احياي چاه هاي غير فعال و كم بازده، گسترش فعاليت هاي اكتشافي در حوزه نفت و گاز، مشعل سوزي (فلرينگ) و بازيابي گازهاي مشعل، ساخت بار اول محصولات راهبردي (استراتژيك ) صنعت (شامل كنشيار(كاناليست )ها، تجهيزات، مواد شيميايي و غيره)، افزايش ضريب پيچيدگي پالايشگاه هاي كشور، توسعه دانش هاي فني حوزه توليد گاز مايع ( LNG ) و انرژي هيدروژني، جلوگيري از هدررفت اجزاي ارزشمند گاز طبيعي از جمله اتان، پروپان و هليوم و توسعه صنايع وابسته به آن و تكميل زنجيره ارزش صنايع پايين دستي نفت، گاز و پتروشيمي اقدام نمايد.
تبصره ـ وزارت مجاز است در چهارچوب قوانين و مقررات مربوط به منظور افزايش توان مالي صندوق پژوهش و فناوري غيردولتي صنعت نفت، از طريق شركت هاي تابع و با استفاده از منابع بند (الف) تبصره (۱۸) قانون بودجه سال ۱۴۰۰ كل كشور و با رعايت دستورالعمل مربوط و با توافق وزارت امور اقتصادي و دارايي و سازمان برنامه و بودجه كشور نسبت به افزايش سرمايه اين صندوق تا سقف مبلغ ده هزار ميليارد (000/ 000/ 000/ 000/ 10) ريال اقدام نمايد.
ماده ۱۱ـ وزارت مجاز است با همكاري معاونت و با اولويت شركت ها و مؤسسات دانش بنيان و واحدهاي مستقر در مراكز رشد و پارك هاي علم و فناوري نسبت به ايجاد، راه اندازي و گسترش بخش هاي پتروشيميايي/پتروپالايشگاهي متمركز و هم افزا به منظور توسعه پايين دست صنعت پتروشيمي، اشتغال زايي، توليد ارزش افزوده و جلوگيري از ارزبري در پارك هاي علم و فناوري موجود اقدام نمايد. همچنين شركت ها و موسسات دانش بنيان و واحدهاي مستقر در مراكز رشد و پارك هاي علم و فناوري مجازند در صورت لزوم خوراك مورد نياز خود را از طريق واردات و با رعايت قوانين و مقررات مربوط تأمين نمايند.
ماده ۱۲ـ معاونت موظف است با همكاري وزارت ظرف دو ماه دستورالعمل تسهيل و تسريع ايجاد شركت هاي زايشي از جمله در پژوهشگاه صنعت نفت و ساير واحدهاي تابع به نحوي كه حقوق مالكيت فكري شركت ها و موسسات دانش بنيان و واحدهاي فناور مستقر در مراكز رشد و پارك هاي علم و فناوري و وزارت نفت حفظ شود را تهيه و ابلاغ نمايد.
ماده ۱۳ـ وزارت موظف است با هدف تكميل زنجيره ارزش و قطع وابستگي در صنعت نفت، با همكاري معاونت و ساير مراكز علمي و صنعتي از طريق شركت هاي تابع ذي ربط، نسبت به ظرفيت سازي براي توليد دانش فني با قابليت صلاحيت صدور دانش فني مورد نياز اقدام نمايد. دستورالعمل مربوط ظرف سه ماه توسط وزارت تهيه و ابلاغ مي شود.
ماده ۱۴ـ وزارت موظف است با همكاري معاونت با هدف استانداردسازي محصولات دانش بنيان صنعت نفت و گاز، استانداردهاي اين حوزه را تدوين و به تأييد سازمان ملي استاندارد ايران برساند.
ماده ۱۵ـ وزارت موظف است با همكاري معاونت ظرف دو ماه نسبت به تهيه و ابلاغ دستورالعمل تأسيس مراكز ارزيابي فناوري و آزمايشگاه هاي مرجع در صنعت نفت و اعطاي گواهينامه اقدام نمايد.
ماده ۱۶ـ معاونت با همكاري وزارت موظف است ظرف يك ماه پيشنهادات خود را جهت بازنگري مصوبه توليد بار اول اقلام راهبردي و تحريمي با هدف تعميم حمايت هاي اين آيين نامه براي توسعه مقياس اقلام ساخت بار اول به مراجع ذي ربط ارايه نمايد.
ماده17ـ در راستاي حمايت از توليد مواد و تجهيزات راهبردي(استراتژيك) حوزه نفت، گاز، پالايش و پتروشيمي و به منظور كاهش خطر (ريسك) تجاري سازي محصولات دانش بنيان، وزارت موظف است با همكاري معاونت و بيمه مركزي جمهوري اسلامي ايران و از طريق شركت هاي بيمه و صندوق پژوهش و فناوري غيردولتي صنعت نفت، با طراحي ساز و كار بيمه اي نوين، جبران خسارت هاي احتمالي ناشي از بكارگيري محصولات نفت، با طراحي ساز و كار بيمه اي نوين را تضمين نمايد. دستورالعمل اجرايي اين ماده ظرف دو ماه توسط وزارت نفت، با همكاري معاونت تهيه و ابلاغ مي گردد. بيمه و صندوق پژوهش و فناوري غيردولتي صنعت نفت، با طراحي ساز و كار بيمه اي نوين را تضمين نمايد. دستورالعمل اجرايي اين ماده ظرف دو ماه توسط وزارت نفت، با همكاري معاونت تهيه و ابلاغ مي گردد.
ماده ۱۸ـ وزارت موظف است به منظور حمايت از توليد دانش بنيان و ايجاد اشتغال از طريق تكميل زنجيره ارزش در صنعت نفت با ارائه تسهيلات تخفيف خوراك و همچنين مشوق هاي مرتبط با صادرات محصولات و خدمات دانش بنيان از طريق ساز و كار قانوني لازم اقدام نمايد.
ماده ۱۹ـ معاونت با همكاري وزارتخانه هاي نفت و صنعت، معدن و تجارت موظف است در راستاي توليد پايدار، اشتغال آفريني و افزايش ارزآوري از توليد مواد شيميايي و تجهيزات مورد نياز صنعت نفت، حداكثر ظرف دو ماه، ساز و كار قانوني تقويت زير ساخت هاي صادرات كالاها و خدمات دانش بنيان صنعت نفت شامل ارائه تسهيلات صادرات، معافيت هاي مالياتي و گمركي، ايجاد مشاركت (كنسرسيوم )هاي صادراتي، بهره گيري از شبكه خدمات آزمايشگاهي دانش بنيان به منظور ارزيابي، اعتبار سنجي و ارتقاي كيفيت محصولات اين حوزه و پشتيباني از توليدكنندگان تجهيزات و مواد شيميايي جهت اخذ استانداردها و گواهي نامه هاي بين المللي و ورود به فهرست بلند سازندگان و تأمين كنندگان (وندورليست) خارجي تهيه و جهت سير مراحل قانوني به هيأت وزيران ارايه نمايد.
ماده ۲۰ـ سازمان برنامه و بودجه كشور موظف است بودجه لازم براي عملياتي سازي اين آيين نامه را در چهارچوب لايحه بودجه كشور پيش بيني و پس از ابلاغ در اختيار وزارت و معاونت قرار دهد.
ماده ۲۱ـ وزارت موظف است با همكاري معاونت ظرف سه ماه نسبت به تهيه و ابلاغ دستورالعمل ناظر به اعطاي امتيازات و مشوق هاي لازم در راستاي دانش بنيان شدن و يا توسعه دانش بنياني به شركت هاي بزرگ فعال در حوزه تحقيق و توسعه، فناوري و نوآوري صنعت نفت در چهارچوب قوانين و مقررات اقدام نمايد.
ماده ۲۲ـ وزارت موظف است نسبت به كاهش مخاطرات زيست محيطي و تضمين سلامت نيروي انساني مرتبط با اولويت استفاده از ظرفيت شركت هاي دانش بنيان اقدام نمايد.
ماده ۲۳ـ وزارت به تشخيص خود و با همكاري وزارت آموزش و پرورش و به منظور تأمين نيروي انساني ماهر براي مناطق نفت خيز نسبت به احداث و تجهيز (۵۰) هنرستان فني و حرفه اي در مناطق نفتي اقدام مي نمايد.
ماده ۲۴ـ به منظور تحقق ارتقاي بهره وري هدف گذاري شده در اين آيين نامه، وزارت موظف است شاخص هاي بهره وري متناسب را تا پايان تيرماه سال ۱۴۰۱ به سازمان ملي بهره وري ايران ارائه و به تأييد سازمان مذكور برساند.
ماده ۲۵ـ وزارت موظف است در مقاطع زماني سه ماهه گزارش اقدامات و عملكرد شاخص هاي بهره وري را به سازمان ملي بهره وري ايران ارائه و اين سازمان پس از بررسي و تأييد گزارش ارتقاي بهره وري مربوط به اين آيين نامه را به سازمان برنامه و بودجه كشور جهت تخصيص اعتبار ارائه نمايد.
محمد مخبـر
معاون اول رييس جمهور
