شرکت‌های دانش‌بنیان به دلیل نقش مهمی که در توسعه فناوری، تجاری‌سازی نوآوری و رشد اقتصادی دارند، از حمایت‌های قانونی و امکانات ویژه‌ای برخوردارند. این حمایت‌ها با هدف کاهش هزینه‌های فعالیت، تسهیل تأمین مالی، توسعه محصولات فناورانه و افزایش توان رقابتی کسب‌وکارها در نظر گرفته شده‌اند.
اما مزایای شرکت دانش‌بنیان دقیقاً چیست؟ آیا این شرکت‌ها از معافیت مالیاتی برخوردارند؟ چه تسهیلاتی برای توسعه فعالیت آن‌ها در نظر گرفته شده و چگونه می‌توانند از حمایت‌های دولتی استفاده کنند؟
گروه وکلای نوآفرین با ارائه خدمات حقوقی و ثبتی تخصصی، می‌تواند در مسیر ثبت شرکت دانش‌بنیان و بهره‌مندی از حمایت‌ها و مزایای قانونی آن همراه شما باشد.
مطالعه این مقاله به شما کمک می‌کند تا با مهم‌ترین مزایای شرکت‌های دانش‌بنیان، از جمله معافیت‌های مالیاتی، تسهیلات مالی و حمایت‌های دولتی آشنا شوید و با شناخت بهتر این فرصت‌ها، تصمیم آگاهانه‌تری برای دانش‌بنیان شدن کسب‌وکار خود بگیرید.
شرکت دانش‌بنیان چیست؟
شرکت دانش‌بنیان، شرکتی است که به منظور هم افزایی علم و ثروت، توسعه اقتصاد دانش محور، تحقق اهداف علمی و اقتصادی و همچنین با تکیه بر دانش، فناوری و توان تخصصی نیروی انسانی خود، به تولید کالاها یا ارائه خدماتی با ارزش فناورانه می‌پردازد.
بر اساس قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات مصوب ۱۳۸۹، شرکت‌هایی که محصولات و خدمات آن‌ها واجد شرایط و معیارهای قانونی باشند، می‌توانند پس از طی فرایند ارزیابی، عنوان دانش‌بنیان دریافت کنند.
بنابراین، صرف فعالیت در حوزه فناوری یا استفاده از نیروی متخصص برای دانش‌بنیان محسوب شدن یک شرکت کافی نیست؛ بلکه محصول یا خدمت شرکت باید با معیارهای تعیین‌شده در مقررات مربوط مطابقت داشته باشد.
دریافت تأییدیه دانش‌بنیان، امکان استفاده از مجموعه‌ای از حمایت‌های قانونی و تسهیلات پیش‌بینی‌شده برای این شرکت‌ها را فراهم می‌کند.
مهم‌ترین مزایای شرکت دانش‌بنیان چیست؟
قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان و قانون جهش تولید دانش‌بنیان، حمایت‌های مختلفی را برای توسعه فعالیت این شرکت‌ها پیش‌بینی کرده‌اند. مهم‌ترین این مزایا عبارت‌اند از:
۱. معافیت مالیاتی شرکت‌های دانش‌بنیان
یکی از مهم‌ترین مزایای شرکت دانش‌بنیان، امکان استفاده از معافیت مالیاتی است.
مطابق بند «الف» ماده ۳ قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان، معافیت از پرداخت مالیات، عوارض، حقوق گمرکی، سود بازرگانی و عوارض صادراتی به مدت پانزده سال به‌عنوان یکی از حمایت‌های قانونی این شرکت‌ها پیش‌بینی شده است.
۲. اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه
تحقیق و توسعه یکی از مهم‌ترین بخش‌های فعالیت شرکت‌های فناور است و معمولاً هزینه قابل‌توجهی را به آن‌ها تحمیل می‌کند.
قانون جهش تولید دانش‌بنیان با هدف تشویق سرمایه‌گذاری در این حوزه، امکان استفاده از اعتبار مالیاتی برای هزینه‌های تحقیق و توسعه را پیش‌بینی کرده است.
بر اساس بند «ب» ماده ۱۱ این قانون، هزینه‌های واجد شرایط تحقیق و توسعه می‌توانند در چارچوب ضوابط قانونی به اعتبار مالیاتی تبدیل شوند.
این اعتبار امکان کسر از مالیات قطعی‌شده را فراهم می‌کند و در شرایط مقرر قابلیت انتقال به سنوات آتی را نیز دارد.
این حمایت می‌تواند برای شرکت‌هایی که در زمینه طراحی محصولات جدید، توسعه فناوری، بهبود فرایندهای تولید و فعالیت‌های پژوهشی سرمایه‌گذاری می‌کنند، اهمیت زیادی داشته باشد.
۳. تسهیلات مالی و اعتباری
تأمین منابع مالی یکی از چالش‌های اصلی کسب‌وکارهای فناور است؛ به‌خصوص شرکت‌هایی که در مراحل اولیه تولید، توسعه محصول یا ورود به بازار قرار دارند.
به همین دلیل، در قوانین مربوط به شرکت‌های دانش‌بنیان، حمایت‌های مالی و اعتباری متعددی پیش‌بینی شده است.
صندوق نوآوری و شکوفایی یکی از مهم‌ترین نهادهای ارائه‌دهنده این حمایت‌هاست که در چارچوب ضوابط خود، خدمات مختلفی به شرکت‌های دانش‌بنیان ارائه می‌کند.
برخی از این خدمات عبارت‌اند از:
-
تسهیلات تأمین سرمایه در گردش؛
-
تأمین مالی طرح‌های تولیدی و فناورانه؛
-
حمایت از توسعه و تجاری‌سازی محصولات؛
-
تسهیلات بدون اخذ هرگونه تضمین ؛
-
حمایت از صادرات محصولات دانش‌بنیان؛
-
مشارکت در طرح‌های سرمایه‌گذاری.
دریافت این تسهیلات به نوع فعالیت، شرایط شرکت، طرح پیشنهادی و ضوابط نهاد ارائه‌دهنده حمایت بستگی دارد. بنابراین، دانش‌بنیان بودن به‌تنهایی به معنای دریافت قطعی وام یا تسهیلات نیست.
۴. معافیت‌ها و تسهیلات گمرکی
واردات تجهیزات تخصصی، ماشین‌آلات و برخی مواد اولیه می‌تواند هزینه قابل‌توجهی برای شرکت‌های فناور ایجاد کند.
برای کاهش این هزینه‌ها، قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان، حمایت‌های گمرکی را نیز پیش‌بینی کرده است.
شرکت‌های واجد شرایط می‌توانند در چارچوب قوانین و مقررات مربوط، از برخی معافیت‌ها و تسهیلات گمرکی استفاده کنند.
این حمایت‌ها به‌ویژه برای شرکت‌هایی اهمیت دارد که برای تولید محصولات فناورانه یا توسعه فعالیت‌های تحقیقاتی خود به تجهیزات و امکانات تخصصی نیاز دارند.
البته استفاده از معافیت‌های گمرکی تابع شرایط و ضوابط مشخصی است و تمام کالاهای وارداتی یک شرکت دانش‌بنیان را شامل نمی‌شود.
۵. تسهیل استقرار و دسترسی به زیرساخت‌ها
شرکت‌های دانش‌بنیان برای توسعه فعالیت‌های خود ممکن است به آزمایشگاه، فضای کارگاهی، تجهیزات تخصصی و زیرساخت‌های فناوری نیاز داشته باشند.
به همین دلیل، قوانین مربوط به این شرکت‌ها حمایت‌هایی را برای تسهیل استقرار آن‌ها در پارک‌های علم و فناوری، مراکز رشد و سایر فضاهای تعیین‌شده در نظر گرفته‌اند.
علاوه بر این، بند «ب» ماده ۶ قانون جهش تولید دانش‌بنیان، امکان در اختیار گذاشتن زمین، املاک و ساختمان‌های دستگاه‌های اجرایی را برای استقرار شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان، با رعایت شرایط قانونی، پیش‌بینی کرده است.
این ظرفیت می‌تواند به کاهش هزینه‌های زیرساختی و فراهم شدن فضای مناسب برای فعالیت شرکت‌های فناور کمک کند.
۶. حمایت در مناقصات و قراردادهای دولتی
یکی دیگر از مزایای شرکت دانش‌بنیان، برخورداری از حمایت‌های قانونی در برخی مناقصات دولتی است.
با توجه به اینکه شرکت‌های دانش‌بنیان نقش مهمی در تولید محصولات فناورانه و تأمین نیازهای تخصصی کشور دارند، قانون‌گذار برای افزایش فرصت حضور آن‌ها در بازارهای دولتی، تسهیلاتی در نظر گرفته است.
مطابق بند «و» ماده ۳ قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان و ماده ۱۴ آیین‌نامه اجرایی این قانون، برای شرکت‌های دانش‌بنیان در برخی مناقصات مرتبط با فعالیت‌های پژوهشی، فناوری و عرضه محصولات دانش‌بنیان ساخت داخل، حمایت‌ها و امتیازاتی پیش‌بینی شده است.
این حمایت‌ها می‌توانند موقعیت رقابتی شرکت‌های دانش‌بنیان را در مقایسه با سایر شرکت‌کنندگان تقویت کنند و فرصت بیشتری برای انعقاد قرارداد با دستگاه‌های اجرایی در اختیار آن‌ها قرار دهند.
۷. حمایت‌های بیمه‌ای از محصولات و دستاوردهای فناورانه
تولید محصولات جدید و ورود فناوری‌های نوآورانه به بازار، همواره با ریسک‌هایی همراه است. این ریسک‌ها ممکن است در مراحل تولید، عرضه یا استفاده از محصول ایجاد شوند.
به همین دلیل، بند «هـ» ماده ۳ قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان، ایجاد پوشش بیمه‌ای مناسب برای کاهش خطرپذیری محصولات و دستاوردهای دانش، نوآوری و فناوری را پیش‌بینی کرده است.
هدف از این حمایت، کاهش ریسک فعالیت‌های فناورانه و فراهم کردن شرایط مناسب‌تر برای تولید و تجاری‌سازی محصولات دانش‌بنیان است.
باید توجه داشت که این حمایت به معنای معافیت عمومی شرکت‌های دانش‌بنیان از پرداخت حق بیمه کارکنان نیست؛ بلکه ناظر بر پوشش بیمه‌ای محصولات و دستاوردهای فناورانه است.
۸. حمایت از تجاری‌سازی و توسعه بازار
تولید یک محصول فناورانه به‌تنهایی برای موفقیت اقتصادی یک شرکت کافی نیست. شرکت‌ها باید بتوانند محصولات خود را به بازار عرضه کنند، مشتری جذب کنند و زمینه توسعه فعالیت‌های تجاری خود را فراهم آورند.
قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان و قانون جهش تولید دانش‌بنیان، با پیش‌بینی حمایت‌های مالی، اعتباری و زیرساختی، زمینه تجاری‌سازی نوآوری‌ها و توسعه بازار محصولات دانش‌بنیان را فراهم کرده‌اند.
از جمله این حمایت‌ها می‌توان به تأمین مالی طرح‌های فناورانه، حمایت از تولید محصولات دانش‌بنیان، تسهیل دسترسی به بازار و استفاده از ظرفیت‌های دستگاه‌های اجرایی اشاره کرد.
این حمایت‌ها می‌توانند به شرکت‌ها کمک کنند تا فاصله میان مرحله تحقیق و تولید آزمایشی تا عرضه تجاری محصول را کاهش دهند.
۹. تسهیلات نظام‌وظیفه، سرباز فناور و امریه سربازی
یکی دیگر از حمایت‌های قابل‌توجه برای شرکت‌های دانش‌بنیان، امکان استفاده از ظرفیت نیروی انسانی متخصص از طریق تسهیلات نظام‌وظیفه است.
این حمایت‌ها در چارچوب برنامه‌های معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری و با همکاری ستاد کل نیروهای مسلح ارائه می‌شوند.
تسهیلات نظام‌وظیفه تخصصی برای افراد واجد شرایط، در قالب مسیرهایی مانند امریه سربازی در شرکت دانش‌بنیان و پروژه جایگزین خدمت پیش‌بینی شده است.
در طرح امریه، مشمولان واجد شرایط پس از طی فرایند ارزیابی و معرفی معاونت علمی و تأیید مراجع نظامی مربوط، دوره آموزش نظامی را سپری کرده و ادامه خدمت خود را در شرکت دانش‌بنیان انجام می‌دهند.
مطابق شیوه‌نامه بهره‌مندی دانش‌آموختگان از تسهیلات امریه در شرکت‌های دانش‌بنیان و خلاق، مصوب ۵ مرداد ۱۴۰۵، شرایطی از جمله برخورداری شرکت از اظهارنامه مالیاتی یا حداقل سه نیروی شاغل تمام‌وقت و نیز داشتن شرایط تحصیلی، سابقه بیمه و امتیاز فناورانه برای متقاضی در نظر گرفته شده است.
این حمایت علاوه بر فراهم کردن فرصت استفاده از نیروهای متخصص برای شرکت‌ها، به فارغ‌التحصیلان نیز امکان می‌دهد مهارت‌های علمی و تخصصی خود را در محیط واقعی کسب‌وکار به کار بگیرند.
۱۰. بهره‌مندی از قانون حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی کشور
قانون حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی کشور و حمایت از کالای ایرانی مصوب ۱۳۹۸، یکی از ظرفیت‌های قانونی مهم برای توسعه بازار شرکت‌های تولیدکننده و ارائه‌دهندگان خدمات داخلی است.
مطابق ماده ۲ این قانون، دستگاه‌های اجرایی و نهادهای مشمول مکلف به رعایت الزامات آن در تأمین کالا و خدمات هستند.
همچنین ماده ۵ قانون مذکور، با هدف حمایت از تولید داخلی و تعمیق ساخت داخل، ارجاع کار توسط دستگاه‌های مشمول را اصولاً به مؤسسات و شرکت‌های ایرانی ثبت‌شده در فهرست توانمندی‌های مندرج در سامانه موضوع ماده ۴ محدود کرده است؛ مگر در موارد استثنایی که خود قانون پیش‌بینی کرده است.
این قانون به‌طور اختصاصی برای شرکت‌های دانش‌بنیان وضع نشده است؛ اما شرکت‌های دانش‌بنیانی که در حوزه تولید کالا یا ارائه خدمات فعالیت می‌کنند و شرایط قانونی لازم را دارند، می‌توانند از ظرفیت‌های آن برای حضور در پروژه‌ها و قراردادهای دستگاه‌های مشمول استفاده کنند.
۱۱. حمایت از تولید بار اول و امکان ترک تشریفات مناقصه
یکی از حمایت‌های مهم قانون‌گذار برای رونق بازار محصولات فناورانه، فراهم کردن امکان خرید محصولات دانش‌بنیان بدون برگزاری مناقصه در شرایط مشخص قانونی است.
مطابق ماده ۱۰ قانون جهش تولید دانش‌بنیان، بند «ی» به ماده ۲۹ قانون برگزاری مناقصات الحاق شده است.
بر اساس این حکم، در مواردی که محصول دانش‌بنیان برای نخستین بار در کشور ساخته شده و مشابه داخلی نداشته باشد، با تشخیص بالاترین مقام دستگاه اجرایی متقاضی خرید و تأیید کارگروه مقرر در قانون، الزام به برگزاری مناقصه وجود ندارد.
در چنین شرایطی، دستگاه اجرایی می‌تواند محصول موردنیاز خود را از شرکت یا مؤسسه دانش‌بنیان واجد شرایط، بدون انجام تشریفات قانون برگزاری مناقصات خریداری کند.
همچنین تبصره این بند، امکان افزایش پیش‌پرداخت قراردادهای موضوع این حمایت را تا سقف ۵۰ درصد مبلغ اولیه قرارداد، با تشخیص بالاترین مقام دستگاه اجرایی و تأیید کارگروه مربوط، فراهم کرده است.
این حمایت که با عنوان تولید بار اول شناخته می‌شود، فرصت ارزشمندی برای شرکت‌هایی است که محصولات جدید و فناوری‌های بومی را توسعه داده‌اند.
۱۲. حمایت‌های صادراتی و معافیت از عوارض صادراتی
توسعه بازارهای بین‌المللی و افزایش صادرات محصولات فناورانه، از دیگر اهداف حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان است.
در همین راستا، بند «الف» ماده ۳ قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان، معافیت از پرداخت عوارض صادراتی را به مدت پانزده سال پیش‌بینی کرده است.
این معافیت در کنار سایر حمایت‌های قانونی و برنامه‌های توسعه صادرات، می‌تواند هزینه‌های صادرات محصولات واجد شرایط را کاهش دهد و زمینه رقابت بهتر شرکت‌های ایرانی در بازارهای خارجی را فراهم کند.
علاوه بر این، شرکت‌های دانش‌بنیان می‌توانند در چارچوب برنامه‌های حمایتی معاونت علمی و صندوق نوآوری و شکوفایی، از خدماتی مانند حمایت از حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی، بازاریابی خارجی، توسعه بازارهای صادراتی و تسهیل فرایند صادرات نیز بهره‌مند شوند.
۱۳. تسهیلات توسعه محصول، لیزینگ و رشد تولید و اشتغال‌زایی
یکی از مهم‌ترین نیازهای شرکت‌های دانش‌بنیان، دسترسی به منابع مالی متناسب با مراحل مختلف رشد و توسعه فعالیت آن‌هاست. به همین دلیل، صندوق نوآوری و شکوفایی و سایر نهادهای حمایتی، ابزارهای مالی متنوعی را برای پشتیبانی از این شرکت‌ها در نظر گرفته‌اند.
از جمله مهم‌ترین این تسهیلات و خدمات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
تسهیلات توسعه محصول: با هدف تکمیل، بهبود و ارتقای محصولات فناورانه و آماده‌سازی آن‌ها برای ورود به بازار.
تسهیلات لیزینگ محصولات: با هدف تسهیل خرید محصولات دانش‌بنیان توسط مشتریان و افزایش فروش شرکت‌های تولیدکننده.
تسهیلات سرمایه در گردش: برای تأمین منابع مالی موردنیاز شرکت‌ها جهت خرید مواد اولیه، تأمین هزینه‌های جاری و استمرار فرایند تولید.
تسهیلات رشد تولید: با هدف افزایش ظرفیت تولید، توسعه خطوط تولید و پاسخ‌گویی به تقاضای بازار.
تسهیلات اشتغال‌زایی: با هدف حمایت از توسعه فعالیت شرکت‌ها، جذب نیروی انسانی متخصص و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید.
این ابزارهای حمایتی به شرکت‌ها کمک می‌کنند تا علاوه بر تأمین نیازهای مالی روزمره، برای توسعه محصولات، افزایش ظرفیت تولید و گسترش بازار خود نیز برنامه‌ریزی کنند. شرایط و میزان هر یک از این تسهیلات بر اساس برنامه حمایتی مربوط و ارزیابی درخواست شرکت تعیین می‌شود.
۱۴. اعتبار مالیاتی سرمایه‌گذاری در شرکت‌های دانش‌بنیان
بر اساس بند «ت» ماده ۱۱ قانون جهش تولید دانش‌بنیان، شرکت‌های واجد شرایط می‌توانند از اعتبار مالیاتی بابت سرمایه‌گذاری در شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان و فناور بهره‌مند شوند. مطابق این حکم، حداکثر ۳۰ درصد از سرمایه‌گذاری مستقیم شرکت‌های واجد شرایط در این مجموعه‌ها و همچنین معادل سرمایه‌گذاری غیرمستقیم آن‌ها از طریق صندوق‌ها و نهادهای سرمایه‌گذاری مورد تأیید، به‌عنوان اعتبار مالیاتی با قابلیت انتقال به سنوات آتی محاسبه می‌شود.
این اعتبار از مالیات قطعی عملکرد شرکت سرمایه‌گذار در سال انجام سرمایه‌گذاری یا سال‌های بعد کسر خواهد شد. برخورداری از این حمایت منوط به رعایت شرایط قانونی، تأیید سرمایه‌گذاری و ارائه اسناد و مدارک موردنیاز است. بنابراین، این مزیت به شرکت سرمایه‌گذار تعلق می‌گیرد، نه شرکت دانش‌بنیانی که سرمایه را دریافت می‌کند.
۱۵. امکان پذیرش شرکت‌های دانش‌بنیان در فرابورس
یکی دیگر از ظرفیت‌های توسعه و تأمین مالی شرکت‌های دانش‌بنیان، امکان پذیرش سهام آن‌ها در بازار سرمایه است. در همین راستا، بازار نوآفرین فرابورس ایران با هدف تسهیل تأمین مالی شرکت‌های نوآور و فناور ایجاد شده و تابلوی اختصاصی دانش‌بنیان را نیز در بر می‌گیرد.
شرکت‌های دانش‌بنیان واجد شرایط می‌توانند با رعایت ضوابط پذیرش، برای عرضه و پذیرش سهام خود در این بازار اقدام کنند. حضور در فرابورس می‌تواند امکان جذب سرمایه‌گذاران جدید، دسترسی به منابع مالی، افزایش شفافیت اطلاعات مالی و تقویت اعتبار تجاری شرکت را فراهم کند. البته دریافت تأییدیه دانش‌بنیان به‌تنهایی برای پذیرش کافی نیست و شرکت‌ها باید الزامات و شرایط مقرر در مقررات بازار سرمایه را نیز احراز کنند.
آیا تمام شرکت‌های دانش‌بنیان از همه این مزایا برخوردار می‌شوند؟
خیر. یکی از نکات مهمی که هنگام بررسی مزایای شرکت دانش‌بنیان باید به آن توجه کرد، تفاوت میان برخورداری از عنوان دانش‌بنیان و امکان استفاده از هر یک از حمایت‌های قانونی است.
دریافت تأییدیه دانش‌بنیان، شرط اولیه بهره‌مندی از بسیاری از حمایت‌های اختصاصی این حوزه است؛ اما برای استفاده از هر حمایت ممکن است شرایط و ضوابط جداگانه‌ای وجود داشته باشد.
برای مثال:
-
معافیت مالیاتی به درآمدهای واجد شرایط دانش‌بنیان مربوط است.
-
دریافت تسهیلات مالی به ارزیابی طرح و رعایت ضوابط نهاد ارائه‌دهنده بستگی دارد.
-
معافیت گمرکی تابع نوع کالا و شرایط مقرر در دستورالعمل‌های مربوط است.
-
استفاده از اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه نیازمند رعایت شرایط قانونی و تأیید هزینه‌های مربوط است.
بنابراین، شرکت‌ها پیش از اقدام برای استفاده از هر حمایت، باید مقررات مربوط به آن را بررسی کنند.
جمع‌بندی
شرکت‌های دانش‌بنیان به دلیل نقش مؤثر در توسعه فناوری و اقتصاد نوآورانه، از حمایت‌های قانونی متنوعی برخوردارند.
معافیت‌های مالیاتی، تسهیلات مالی و اعتباری، حمایت‌های گمرکی، تسهیل استقرار، امتیازات مناقصاتی و حمایت از تجاری‌سازی، بخشی از مهم‌ترین مزایای در نظر گرفته‌شده برای این شرکت‌ها هستند.
این حمایت‌ها می‌توانند هزینه فعالیت شرکت‌ها را کاهش دهند، مسیر توسعه محصولات فناورانه را هموار کنند و فرصت‌های بیشتری برای حضور در بازارهای داخلی و خارجی فراهم آورند.
بااین‌حال، استفاده مؤثر از این مزایا مستلزم شناخت مقررات، رعایت الزامات قانونی و پیگیری فرایندهای اداری مربوط است.
نوآفرین با ارائه خدمات حقوقی تخصصی در حوزه شرکت‌های دانش‌بنیان، در زمینه بررسی شرایط حقوقی، امور ثبتی، تنظیم و بررسی قراردادها و شناخت حمایت‌های قانونی، همراه کسب‌وکارهای فناور است.