تعریف شرکت دانشبنیان و انواع آن طبق آییننامه ارزیابی جدید
شرکت دانشبنیان چیست؟
شرکت دانش بنیان یک اصطلاح کاربردی پیرامون یک مجوز یا گواهینامه است که توسط کارگروه ارزیابی و تشخیص صلاحیت شرکتهای دانش بنیان تحت نظر معاونت علمی ریاست جمهوری طی فرایند ارزیابی برای یک شرکت یا موسسه بر اساس محصولات و خدمات آن شرکت صادر می گردد. عبارت دانش بنیان در ترجمه انگلیسی به صورت Knowledge based معنی میشود و از این رو به موسسات و شرکتهای دانش بنیان Knowledge based Companies و به محصولات این موسسات و شرکتها Knowledge Based Products گفته می شود. پایه و اساس این شرکتها بر دانش و فناوری اطلاعات بنا شده است این دسته از شرکتها موتور رشد و توسعه هر کشور در حال توسعه ای محسوب می شوند. در شرکتهای دانشبنیان، همانگونه که از اسم آنها مشخص میشود، این سرمایه اولیه علم و دانش است. در واقع یک شرکت دانشبنیان ممکن است هیچ سرمایه قابل لمسی نداشته باشد و تنها دانش، فناوری، تخصص علمی و پژوهشی افراد شاغل در آن، سرمایه این شرکت را تشکیل دهد.
تعریف شرکت دانشبنیان در قانون حمایت از شرکتها و موسسات دانشبنیان
براساس قانون حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی و تجاری سازی نوآوری ها: شرکتها و مؤسسات دانش بنیان شرکت یا مؤسسه خصوصی یا تعاونی است که به منظور هم افزایی علم و ثروت، توسعه اقتصاد دانش محور، تحقق اهداف علمی و اقتصادی (شامل گسترش و کاربرد اختراع و نوآوری) و تجاری سازی نتایج تحقیق و توسعه (شامل طراحی و تولید کالا و خدمات) در حوزه فناوری های برتر و با ارزش افزوده فراوان به ویژه در تولید نرم افزارهای مربوط تشکیل می شود. شرکتهای دولتی مؤسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی و نیز شرکتها و مؤسساتی که بیش از پنجاه درصد (۵۰%) از مالکیت آنها متعلق به شرکتهای دولتی و مؤسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی باشد مشمول حمایتهای این قانون نیستند.
معیار دانشبنیان براساس آیین نامه ارزیابی
بر اساس آییننامه ارزیابی و حمایت از شرکتها و موسسات دانشبنیان (مصوب کارگروه مورخ 1402/02/18) در دو بخش، معیارهای اساسی محصول و خدمت و همچنین معیارهای عمومی شرکت یا موسسه ارزیابی شده و بر اساس نتیجه ارزیابی مشخص خواهد شد، که آیا محصولات و خدمات شرکت صلاحیت دانش بنیان شدن دارند یا خیر. در این راستا معیارهای گوناگونی برای دسته بندی شرکتها به وجود آمد تا بتوان شرکتها و موسسات را از نظر رتبه دانش بنیان شدن و میزان حمایت مورد نیازشان دسته بندی نمود.
معیارهای ارزیابی شرکتهای دانش بنیان و کالاها و خدمات دانش بنیان :
کالاها و خدمات ارائه شده از سوی شرکت متقاضی لازم است برخوردار از همه معیارهای زیر را داشته باشد. همچنین احراز یکی از معیارهای مندرج در ماده (۳) (۴) یا (۵) آیین نامه ارزیابی در فرآیند ارزیابی ضروری است.
۱-۱- مرحله تولید:
کالاهای ارائه شده باید در حال تولید بوده یا حداقل در مقیاس آزمایشگاهی با قابلیت بررسی فنی ساخته شده باشند. احراز معیار مرحله تولید برای خدمات مورد ارزیابی از طریق مستندات مثبته فروش صورت میپذیرد.
۱-۲- سطح فناوری:
محصولات ارائه شده باید در حوزه فناوری های برتر باشند به این معنا که دانش فنی طراحی و ساخت یا دانش فنی فرآیند تولید محصول از متوسط سطح فناوریهای موجود در کشور بالاتر بوده و دستیابی به آن مستلزم انجام تحقیق و توسعه توسط یک تیم فنی خبره باشد. محصولات دارای سطح فناوری قابل پذیرش، در قالب فهرست کالاها و خدمات دانش بنیان توسط دبیرخانه تدوین و منتشر میشود. در صورتی که شرکت، مجری پروژه «مهندسی پیمانکاری و ساختEPC »،باشد، اگر حداقل ۵ درصد از قیمت قرارداد پروژه در بخش طراحی مفهومی و تفصیلی حائز همه معیارهای ماده (۱) بوده و حداقل ۱۰ درصد از تجهیزات خریداری شده از شرکتهای دانش بنیان تامین شده باشد خدمات شرکت متقاضی تایید میشود.
تسلط بر دانش فنی شرکت باید مطابق با پیوست (۱) آییننامه ارزیابی
تسلط بر دانش فنی شرکت باید مطابق با پیوست (۱) آییننامه ارزیابی، حداقل در یکی از موارد زیر ناظر به دانش طراحی، تسلط داشته باشد:
الف طراحی زیر سیستم اصلی کالا و خدمت
ب طراحی یکپارچه سازی کالا و خدمت
ج- طراحی فرآیند (یا تجهیزات) تولید کالا و خدمت مشروط به پیچیده بودن این فرآیند (یا تجهیزات تولید)
دبیرخانه میتواند شرط تسلط بر دانش فنی را با توجه به حوزه فناوری از طریق تعدادی از نشانگرهای اثبات کننده ی دانش فنی از قبیل موارد ذیل احراز کند سنجش این موارد در ارتباط با محصول مورد ارزیابی صورت می پذیرد
هزینه کرد تحقیق و توسعه
تعداد نیروی انسانی فعال در حوزه تحقیق و توسعه شرکت
پیوست ۱:
پیوست :(۱) معیارهای تسلط بر دانش فنی
به منظور احراز شرط بند ۱-۳ ماده (۱) تسلط بر دانش فنی شرکت باید حداقل در یکی از موارد زیر ناظر به دانش ،طراحی تسلط داشته باشد
الف- زیر سیستم اصلی
ب یکپارچه سازی کالا و خدمت فعالیتهای صرفاً ،مونتاژ مشمول این بند نیست
ج فرآیند یا تجهیزات تولید کالا و خدمت (مشروط) به پیچیده بودن فرآیند یا تجهیزات تولید
بندهای «الف»، «ب» و «ج»، باید براساس یک یا ترکیبی از روشهای زیر انجام شده باشد:
۱- طراحی داخلی طراحی صورت گرفته مبتنی بر ایده و فعالیتهای تحقیق و توسعه شرکت انجام شده
باشد.
۲- مهندسی معکوس طراحی صورت گرفته مبتنی بر فعالیتهای تحقیق و توسعه روی محصولی که قبلا توسط افراد یا شرکتهای دیگر تولید شده است انجام شده باشد. بدیهی است مهندسی معکوس با کپی سازی متفاوت است. در مهندسی معکوس هدف استخراج دانشهای نهفته در طراحی و چینش اجزا و همچنین مواد و قطعات بکار رفته در محصول اصلی توسط تیم طراحی و مهندسی خبره است.
3-انتقال فناوری به همراه ایجاد تغییرات اساسی شرکت ابتدا دانش فنی را از طریق انتقال فناوری از مجموعه های بیرون از شرکت از طریق خرید لیسانس کلید در دست خرید تجهیزات، دریافت آموزش از شرکتهای دارنده دانش فنی و…. وارد کرده و در ادامه با انجام تحقیق طراحی و توسعه موفق به ایجاد تغییرات اساسی در محصول یا فرآیند (تجهیزات) پیچیده تولید شده است.
در تمامی موارد ۱ تا ۳ لازم است شرکت به دانش فنی و منطق طراحی (دانش چرایی ) دست یافته و مسلط باشد.
تبصره- در صورتی که تسلط بر دانش فنی توسط افراد اصلی شرکت قبلاً در مجموعه دیگری از جمله دانشگاهها، مراکز پژوهشی و سایر شرکتها یا توسط تیم مشاوران فنی فعلی ،شرکت انجام شده باشد و شرکت نیز بر دانش فنی و منطق طراحی مسلط باشد بند ۱-۳ مورد تایید خواهد بود.
انواع شرکت های دانش بنیان
شرکتهای دانش بنیان موضوع این آیین نامه شامل دسته های زیر است:
الف – نوپا
ب – نوآور
ج – فناور
ماده ۳- شرکتهای دانش بنیان نوپا
شرکتهای فعال در حوزه تحقیق طراحی و توسعه کالاها و خدمات فناورانه که هنوز از نظر کسب و کاری و اقتصادی به بلوغ کافی دست پیدا نکرده اند در صورت احراز تمامی شرایط زیر به عنوان شرکت دانش بنیان نوپا تایید میشوند
۳-۱- شرکت حداقل یک محصول در مقیاس نمونه آزمایشگاهی مطابق با فهرست کالاها و خدمات دانش بنیان مشروط به دارا بودن تمامی معیارهای ماده ۱ ساخته و ارائه کند.
تبصره -۴ در حوزه های اشاره شده در فهرست کالا و خدمات دانش بنیان در مواردی که دستیابی به نمونه اولیه محصول یا خدمت مستلزم تحقیق و توسعه مستمر در بازه زمانی بیش از یک سال است در صورتی که شرکت به مدت حداقل ۶ ماه تا زمان ارزیابی دارای حداقل دو شرط از شرایط زیر ،باشد موضوع به عنوان یک محصول دانش بنیان پذیرفته می.شود محصول در صورت عدم کسب معیارهای ماده ۱ پس از مدت زمان دو سال عدم تایید میشود. تشخیص تحقق شرایط فوق با دبیرخانه است.
۱ برنامه تحقیق و توسعه متمرکز داشته و حداقل ۵۰ درصد هزینه شرکت صرف تحقیق در توسعه محصول هدف شده باشد.
2حداقل ۵۰ درصد از نیروی انسانی شرکت به صورت تخصصی در تحقیقات مرتبط با موضوع فعالیت داشته است.
۳- شرکت موفق به اخذ گرنتهای علمی و فناوری یا قراردادهای رسمی پژوهشی با اسناد مثبته تراکنش مالی واقعی از نهادهای دولتی یا مراکز معتبر در موضوع محصول هدف شده است.
۳-۲- درآمد عملیاتی در آخرین اظهارنامه مالیاتی شرکت کمتر از ۵۰ میلیارد ریال باشد.
۳-۳- شرکت برنامه رشد خود را ارائه نموده و در فرآیند ارزیابی به تایید دبیرخانه برساند.
تبصره ۵ شرکتهای فاقد اظهارنامه مالیاتی صرفاً یک سال از زمان اولین تایید فرصت خواهند داشت تا اظهارنامه مالیاتی خود را به دبیرخانه ارائه کنند.
ماده ۴ شرکتهای دانش بنیان نوآور
شرکتهای فعال در حوزه تولید و توسعه کالاها و خدمات فناورانه و نوآورانه که از نظر کسب و کاری و اقتصادی به بلوغ کافی دست پیدا کرده اند در صورت احراز تمامی شرایط زیر به عنوان شرکت دانش بنیان نوآور تایید میشوند
۴-۱- شرکت دارای تولید تجاری حداقل یک کالا خدمت دانش بنیان مشروط به دارا بودن تمامی معیارهای ماده ۱ باشد.
۴-۲- درآمد عملیاتی در آخرین اظهارنامه مالیاتی شرکت باید بیش از ۵۰ میلیارد ریال باشد.
۴-۳- شرکت باید برنامه رشد خود را ارائه کند و گزارش پیشرفت آن را به صورت سالانه به تایید دبیرخانه برساند.
۴-۴- سهم فروش کالاها خدمات دانش بنیان شرکت از فروش کل شرکت کمتر از ۵۰ درصد باشد.
ماده ۵ شرکتهای دانش بنیان فناور
شرکتهای فعال در حوزه تولید و توسعه کالاها و خدمات فناورانه که از نظر کسب و کاری و اقتصادی به بلوغ کافی دست پیدا کرده اند در صورت احراز تمامی شرایط زیر به عنوان شرکت دانش بنیان فناور تایید میشوند
۵-۱- شرکت دارای تولید تجاری حداقل یک کالا خدمت دانش بنیان مشروط به دارا بودن تمامی معیارهای ماده (۱) باشد.
۵-۲- درآمد عملیاتی در آخرین اظهارنامه مالیاتی شرکت باید بیش از ۵۰ میلیارد ریال باشد.
۵-۳- شرکت باید حداقل ۱۰ نفر نیروی بیمه شده تمام وقت داشته باشد.
۵-۴- سهم فروش کالاها خدمات دانش بنیان شرکت از فروش کل حداقل ۵۰ درصد باشد.
تبصره ۶ درآمد حاصل از موارد زیر در فروش کالاها خدمات دانش بنیان مندرج در بند ۵-۴ این ماده لحاظ نمیشوند
پروژه مهندسی پیمانکاری و ساخت EPC) ) که کمتر از ۱۰ درصد از قیمت قرارداد پروژه در بخش طراحی مفهومی و تفصیلی حائز همه معیارهای ماده (۱) باشد.
خدمات تجاری سازی خدمات آزمایشگاهی و همچنین فرآیندهای حائز شرایط ماده (۱) که منجر به تولید محصولات غیردانش بنیان میشوند
۵-۵ شرکت باید برنامه رشد خود را ارائه کند و گزارش پیشرفت آن را به صورت سالانه به تایید دبیرخانه برساند.
فرآیند ثبت نام و ارزیابی:
- ثبت نام در سامانه daneshbonyan.ir
- غربال اولیه و ارسال کارگزار برای بازدید یا تکمیل پرسشنامه
- جمع بندی گزارش های ارزیابی و ارسال به کارگروه
- اعلام نتیجه نهایی به شرکت از طریق سامانه
مدارک مورد نیاز برای ارزیابی:
مستندات فروش، مستندات فنی، نقشه ها، مستندات خرید مواد اولیه، سیر تحقیق و توسعه، تاییدیه ها، ثبت اختراع، استانداردها، رضایت مشتری
.
